भगवद्गीता 11.35

सरल शब्दों में समझें

वक्ता: सञ्जय

सञ्जय उवाच ।
एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य
कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।
नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं
सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥३५॥

sañjaya uvāca
etac chrutvā vacanaṁ keśavasya
kṛtāñjalir vepamānaḥ kirītī
namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṁ
sa-gadgadaṁ bhīta-bhītaḥ praṇamya

शब्दार्थ

sañjayaḥ uvāca
सञ्जय ने कहा
etat
इस प्रकार
śrutvā
सुनकर
vacanam
वचन
keśavasya
श्रीकृष्ण के
kṛtāñjaliḥ
हाथ जोड़े हुए
vepamānaḥ
काँपते हुए
kirītī
अर्जुन
namaskṛtvā
नमस्कार करते हुए
bhūyaḥ
पुनः
eva
भी
āha kṛṣṇam
श्रीकृष्ण से कहा
sa-gadgadam
गद्गद स्वर में
bhīta-bhītaḥ
भयभीत
praṇamya
प्रणाम करते हुए

अनुवाद

सञ्जय ने धृतराष्ट्र से कहा: हे राजन्, पूर्ण पुरुषोत्तम भगवान् के ये वचन सुनकर अर्जुन काँप उठा, और भयभीत होकर हाथ जोड़े हुए प्रणाम करके वह गद्गद स्वर में इस प्रकार कहने लगा:

तात्पर्य

जैसा कि हम पहले ही समझा चुके हैं, पूर्ण पुरुषोत्तम भगवान् के विश्वरूप द्वारा उत्पन्न स्थिति के कारण अर्जुन विस्मय से विमोहित हो गया; अतः वह बारम्बार श्रीकृष्ण को सादर प्रणाम करने लगा, और गद्गद स्वर में वह प्रार्थना करने लगा — मित्र के रूप में नहीं, अपितु विस्मय में निमग्न भक्त के रूप में।

यह श्लोक क्या सिखाता है

इस श्लोक का अध्ययन-नोट संपादकीय समीक्षा में है।

भगवद्गीता यथारूप — कृष्णकृपामूर्ति श्री श्रीमद् ए.सी. भक्तिवेदान्त स्वामी प्रभुपाद © भक्तिवेदान्त बुक ट्रस्ट इंटरनेशनल।